Czym jest Wielki Szlem? Najważniejsze turnieje w świecie tenisa

Turnieje Wielkoszlemowe to jedne z najważniejszych wydarzeń w świecie sportu, nie tylko w historii tenisa. O co w nich chodzi?

Na czym polega idea Wielkiego Szlema?

Historia czterech turniejów wielkoszlemowych jest bardzo długa i zawiła. Swoje początki ma ponad 100 lat temu, kiedy wszystkie wielkie rzeczy w tenisowym świecie dopiero zaczynały się kształtować, tak jak i w ogóle popularność tenisa. Ogólna idea Wielkiego Szlema w grze na kortach była jednak taka, że mają to być najbardziej prestiżowe turnieje tenisowe. Mają sprawdzać umiejętności zawodników na kortach wszystkich rodzajów, a wielokrotnie są one określane mianem tenisowych mistrzostw świata. Są więc mistrzostwa Australii, czyli Australian Open, mistrzostwa Francji, czyli French Open, mistrzostwa Wielkiej Brytanii, czyli Wimbledon i US Open, czyli mistrzostwa Stanów Zjednocznych. Kto wygra choć jeden z czempionatów Wielkiego Szlema – z automatu jest zaliczany do grona najlepszych tenisistów. W końcu niewiele w świecie sportu jest tak prestiżowych imprez, jak właśnie Wielki Szlem.

Wielki Szlem oznacza termin odnoszący się do zwycięstwa we wszystkich czterech turniejach wielkoszlemowych. W tym kontekście można wymienić kilka rodzajów Wielkiego Szlema. To:

• Kalendarzowy lub Klasyczny Wielki Szlem
• Niekalendarzowy Wielki Szlem
• Karierowy Wielki Szlem
• Złoty Wielki Szlem
• Karierowy Złoty Wielki Szlem
• Mały Szlem

Zdobywcy Klasycznego Wielkiego Szlema w grze pojedynczej to prawdziwa rzadkość. Miana tego używa się bowiem tylko w sytuacji, jeśli zawodnik wygra wszystkie turnieje wielkoszlemowe w ciągu jednego sezonu. Można to oczywiście osiągnąć zarówno w grze pojedynczej, jak i grze podwójnej czy grze mieszanej (jak we wszystkich rodzajach WSz). W grze pojedynczej (na której będziemy się tu skupiać) można wymienić dwóch zdobywców oraz trzy zdobywczynie Klasycznego Wielkiego Szlema (z tym że w grze męskiej Rod Laver dokonał tego dwukrotnie).

Inne zasady dotyczą Niekalendarzowego Wielkiego Szlema. Do tego osiągnięcia zaliczają się cztery kolejne wygrane turniejów wielkoszlemowych, ale nie w jednym sezonie. Dzieję się to w dwóch różnych latach, stąd określenie Niekalendarzowy Wielki Szlem w grze pojedynczej, ale też grze podwójnej czy grze mieszanej. Istnieje też Karierowy Wielki Szlem, który tyczy się tenisistów i tenisistek, który w trakcie całej kariery sportowej co najmniej raz zwyciężą w każdej imprezie wielkoszlemowej. Takich sportowców jest już ciut więcej, a kto wie, czy zdobywczynią Karierowego Wielkiego Szlema w grze pojedynczej kobiet nie zostanie kiedyś Iga Świątek?

Złoty Wielki Szlem to taki, w którym zawodnik wygra nie dość, że wszystkie turnieje WSz w jednym sezonie, to jeszcze zdobędzie złoty medal olimpijski. Termin ten ukuto w 1988 roku, gdy sztuka ta udała się słynnej Niemce Steffi Graf. Analogicznie można mówić o Karierowym Złotym Wielkim Szlemie – kiedy w trakcie całej swojej tenisowej kariery zawodniczka lub zawodnik wygra każdy z wielkich turniejów po razie i dorzuci do tego złoto olimpijskie. A czym jest Mały Szlem? Gdy tenisista lub tenisistka wygra trzy z czterech turniejów głównych rangi Grand Slam.

Czytaj także:

• Jak obstawiać tenis? Praktyczne wskazówki dla początkujących graczy
• Ranking WTA. Zestawienie najlepszych tenisistek świata
• WTA Finals. Najważniejszy turniej kończący sezon tenisowy kobiet

Cztery turnieje Wielkiego Szlema i ich znaczenie

Zdobycie Wielkiego Szlema wiąże się z poczwórnym zwycięstwem w każdym z czterech turniejów wielkoszlemowych. W każdym turnieju głównym startuje śmietanka tenisa – zarówno jeśli mowa o turnieju mężczyzn, jak również turnieju kobiet A o jakich zawodach mowa?

• Pierwszym turniejem wielkoszlemowym w sezonie jest turniej Australian Open. Odbywa się on w drugiej połowie stycznia, a jego pierwszą edycję rozegrano w 1905 roku. Australian Open jest grany na twardych kortach, a miejscem, gdzie się one znajdują, jest Melbourne. Jego zwycięzca w 2025 roku mógł liczyć na nagrodę finansową w wysokości 96,5 mln dolarów australijskich.
• Drugim turniejem w kolejności jest French Open, który odbywa się na przełomie maja i czerwca. A skoro Francja, to Paryż i słynne korty Rolanda Garrosa. To zawody odbywające się na kortach ziemnych, czyli na charakterystycznej czerwonej mączce. Królowała tam Iga Świątek, zwyciężając aż cztery tytuły wielkoszlemowe! Nagroda dla najlepszej tenisistki (i tenisisty) wynosi 56 mln euro.
• Krótka potem rusza brytyjski Wimbledon, odbywający się oczywiście w Londynie na trawiastych kortach. Zaczyna się końcem czerwca i potem kontynuuje w lipcu. Co istotne, w tym przypadku mowa o najstarszym turniejem wielkoszlemowym. Swój debiut miał on bowiem w 1877 roku! Nagroda? 53,5 mln funtów.
• Cztery lata później wystartował amerykański US Open, ponownie na twardych kortach. To ostatni turniej Wielkiego Szlema (zdobywcy Niekalendarzowego Wielkiego Szlema mogą więc zacząć od niego). Choć jest minimalnie młodszy od Wimbledonu, odbyło się jego najwięcej edycji. Kortami, na których rozgrywa się mecze, są te z Nowego Jorku. US Open odbywa się na przełomie sierpnia i września, a można zarobić 65 mln dolarów.

Różnice między turniejami – korty, styl gry, prestiż

Niżej sklasyfikowani tenisiści cieszą się każdym gemem, który wygrają na grach wielkoszlemowych. Jednakże najwięcej prestiżu dają największe sukcesy. Wygrana chociaż jednego z takich turniejów daje mnóstwo korzyści – zarówno finansowych, jak i właśnie prestiżowych, ale także w kontekście punktów zdobywanych do rankingu ATP (męski) oraz rankingu WTA (żeński). Jednakże mając na uwadze różnice kortów, rzadko zdarza się, aby jeden zawodnik czy zawodniczka radził sobie tak samo w każdej z wielkoszlemowych odsłon. Na kortach trawiastych piłka i obuwie zachowują się zupełnie inaczej niż na twardych kortach, to samo tyczy się też charakterystycznej mączki z Paryża.

Korty Rolanda Garrosa są najwolniejsze, a piłka notuje najwyższe odbicia. To premiuje grę defensywną oraz graczy o dużej wytrzymałości fizycznej. Wimbledon jest zaś najszybszy, wymiany są dynamiczne, mniej jest gry z głębi kortu. Twarde nawierzchnie US Open i Australian Open są zaś najbardziej zrównoważone.

Najwięksi zwycięzcy i rekordziści Wielkiego Szlema

Koncentrując się na grze pojedynczej, można wskazać kilka wybitnych postaci zarówno męskiego i żeńskiego tenisa w kwestii Wielkiego Szlema. Jeśli chodzi o Klasyczny Wielki Szlem, w obu przypadkach widziano go trzykrotnie. U kobiet: Maureen Connolly (1953), Margaret Smith Court (1970) i Steffi Graf (1988), zaś u mężczyzn: Don Budge (1938), Rod Laver (1962, 1969). Wielki Szlem Niekalendarzowy to u pań: Connolly (1952-1953), Smith Court (1969-1970), Martina Navratilova (1984-1985), Graf (1988-1989 i 1993-1994) oraz Serena Williams (2002-2003, 2014-2015), zaś u panów: Budge (1937-1938) i Novak Djoković (2015-2016).

Karierowych Wielkich Szlemów było dużo więcej. Kobiece: Connolly, Doris Hart, Shirley Fry, Billie Jean King, Chris Evert, Navratilova, Graf, S. Williams i Marija Szarapowa; męskie: Fred Perry, Budge, Laver, Roy Emerson, Andre Agassi, Roger Federer, Rafael Nadal, Djoković. Złotego Wielkiego Szlema jako jedyna zdobyła Steffi Graf.