Zasady rankingu reprezentacji FIFA potrafią wywołać pewien mętlik w tak ważnym przecież zestawieniu piłkarskim. Na czym polega ranking FIFA i jak się go liczy?
Historia i ewolucja sposobu oceniania reprezentacji
Zasady rankingu FIFA zmieniały się na przestrzeni lat. W momencie jego powstania, tj. pod koniec 1990 roku, system punktacji FIFA był wręcz łopatologicznie prosty. Mianowicie pozycje w rankingu FIFA obliczało się identycznie jak we wszelkich rozgrywkach ligowych. Reprezentacje zdobywały 3 punkty za wygraną, punkt za remis, a zero punktów – za porażkę. Obliczanie punktów FIFA w ten sposób było jednak dalekie od ideału i kontrowersyjne, umniejszało randze zestawienia. Dlatego zaczęto reformować to, jak działa ranking FIFA.
Pierwsza zmiana w zasadach rankingu reprezentacji nastąpiła w 1999 roku. Przyznawanie punktów zaczęło być zależne od liczby strzelonych goli, miejsca rozegrania spotkania (czy u siebie, czy na wyjeździe), rangi meczu i poziomu prezentowanego przez dany kontynent. Ranking FIFA zrobił się bardziej skomplikowany, ale racjonalniejszy.
Kolejną reformę przeprowadzono w 2006 roku, głównie zmieniając okres, jaki brano pod uwagę przy podawaniu pozycji w rankingu FIFA – od teraz były to cztery lata wstecz, a nie osiem. Usunięto zapis o strzelonych golach i graniu u siebie/na wyjeździe. W 2013 roku zmieniono dzień ukazywania się zestawienia (czwartek, nie środa), od 2014 roku ukazuje się także w czerwcu, gdy odbywa się mundial. Wielka zmiana zasad rankingu FIFA nastąpiła w 2018 roku. Od tej pory nowy ranking opiera się na rankingu ELO. Przestano liczyć średnią roczną punktów, a siła rywala nie jest już określana na bazie federacji, z której pochodzi.
Zastosowanie algorytmu Elo w międzynarodowej piłce
Jedną z największych rewolucji, jeśli chodzi o obliczanie punktów FIFA, było wprowadzenie algorytmu ELO FIFA. Oparty został na rankingu szachowym, którego autorem był amerykański fizyk węgierskiego pochodzenia Arpad Elo. Punkty przyznawane są za odbyte mecze, a ranking jest uznawany za miarodajny, gdy odbędzie się co najmniej 30 spotkań. Po każdym spotkaniu zespoły “wymieniają się punktami”, a skala tego procesu jest zależna od wyniku, wagi spotkania, różnicy poziomów między zespołami. Wszystko podstawia się do ściśle określonego matematycznego wzoru.
Czytaj także:
- Jak obstawiać Ekstraklasę? Praktyczny poradnik dla typerów
- Kto spadł z Ekstraklasy? Spadkowicze w sezonie 2025/26
- Ile zarabiają piłkarze Ekstraklasy? Wynagrodzenia w polskiej lidze
- Polskie drużyny w europejskich pucharach. Kiedy grają?
Waga spotkania a liczba zdobytych lub straconych punktów
Zgodnie z najnowszymi założeniami zasad rankingu reprezentacji FIFA, każde spotkanie ma swoją wagę. Od wagi jest uzależnione obliczanie punktów FIFA; ile można ich zarobić. Zestawienie punktacji w tym kontekście prezentuje się następująco:
- 5 – mecz towarzyski poza terminem FIFA
- 10 – mecz towarzyski w terminie FIFA
- 15 – mecz fazy grupowej Ligi Narodów UEFA
- 25 – mecz fazy play off lub finału Ligi Narodów UEFA
- 25 – mecz eliminacji mistrzostw kontynentalnych lub świata
- 35 – mecz mistrzostw kontynentalnych przed etapem ćwierćfinału
- 40 – mecz mistrzostw kontynentalnych od ćwierćfinału w górę
- 50 – mecz mistrzostw świata przed etapem ćwierćfinału
- 60 – mecz mistrzostw świata od ćwierćfinału w górę
By obliczyć punktację dla danej drużyny za dany mecz, ów wagę trzeba wstawić do odpowiedniego wzoru. Poza wagę meczu zmienne w zapisie to: liczba punktów przed rozegraniem spotkania, wynik meczu, spodziewany wynik meczu (obliczany z uwzględnieniem różnicy punktowej między jedną a drugą ekipą).
Wpływ siły przeciwnika na awans w zestawieniu
Do obliczenia liczby punktów, jakie można otrzymać w rankingu FIFA, potrzebny jest współczynnik “spodziewanego wyniku meczu” (We). Oblicza się go wedle wzoru, którego centralnym punktem jest różnica między punktami jednej a drugiej drużyny. Współczynnik ten (We) należy odjąć od elementu oznaczającego wynik meczu. Ten, kto wygra, ma 1 (czyli 1 minus We), a ten, kto przegra, ma 0 (czyli 0 minus We). Za remis jest 0,5.
Główne kontrowersje wokół obecnego systemu rankingowego
Zasady rankingu FIFA zawsze wzbudzały dyskusje i wątpliwości. Patrząc na pozycje niektórych ekip zastanawiano się, czy aby na pewno mają one sens i czy zespoły pokroju Meksyku, Kolumbii czy Polski na pewno są w czołowej dziesiątce zestawienia (tak, Biało-czerwoni byli kiedyś tak wysoko). Główne kontrowersje dotyczące tego, jak działa ranking FIFA, odnoszą się do:
- zaburzonej rangi spotkań – zespoły czasami kalkulują, czy warto im grać sparingi, albo decydują się rywalizować z tymi słabszymi, żeby nie zepsuć sobie rankingu.
- niesprawiedliwe rozstawienia – mecze eliminacyjne na każdym kontynencie mają taką samą wagę, co powoduje, że łatwiej budować ranking Iranowi w Azji niż Polsce w Europie. Słabsze drużyny ze słabszych federacji po serii spotkań z jeszcze słabszymi od siebie rywalami mogą wyraźnie podźwignąć się w zestawieniu
- polityka – na ranking FIFA wpływ mają kwestie polityczne i różnego rodzaju sankcje. Niektóre są niezrozumiałe. Rosja, choć nie gra oficjalnych meczów od ładnych paru lat, nadal sztucznie utrzymuje swoją pozycję i… jest wyżej niż grająca regularnie Polska.